Hoe Catharina de Grote de macht in Rusland overnam en haar man aan de kant zette
Historie
Leestijd: 5 minDoor Renée Prenger
Historie
Leestijd: 5 minDoor Renée Prenger
Catharina II (1729-1796) trouwde met het veelbelovende neefje van tsarina Elisabeth, maar toen Peter door haar (en vele anderen) ongeschikt werd geacht, nam zij onverbiddelijk de macht over. Daarna zette ze haar man aan de kant én wist ze Rusland te moderniseren. Dit wil je weten over Catharina de Grote.
Ze groeide op als Duitse prinses met de naam Sophia Augusta Frederika von Anhalt-Zerbst-Dornburg. Ze begaf zich in hoge adellijke kringen. Zo was ze zelfs verwant aan Peter III van Rusland, haar latere echtgenoot. Tsarina Elisabeth wilde alleen het beste van het beste voor haar neef en koos daarom zelf zijn aanstaande uit. Voor de Pruisen kwam het ook goed uit, want een huwelijk zou de onderlinge banden enorm versterken. Uiteindelijk werd Sophia goedgekeurd door de tsarina, mits zij haar naam zou veranderen en zich zou aansluiten bij de Russisch-Orthodoxe kerk. Dat gebeurde en het huwelijk kon plaatsvinden.
Sophia trouwde in 1745 met de Russische troonopvolger Peter III. Ze waren nog maar zestien en zeventien jaar oud. Hierna nam ze dus de naam Catharina aan. Het huwelijk was echter ongelukkig: Peter III bleek mentaal een onvolwassen man te zijn en ging meerdere affaires aan. Catharina was intelligent en gebruikte deze tijd om Russisch te leren en zich te verdiepen in de filosofische werken van onder anderen Voltaire. Ze las werken van bekende namen uit de Verlichting zoals Montesquieu, Diderot en Racine. Net als haar man zocht Catharina de liefde elders. Ze begon meerdere hartstochtelijke affaires met onder anderen Grigori Orlov en Grigori Potemkin. Er waren zelfs vermoedens dat de zoon die Catharina kreeg, Pavel, niet van Peter was.
Lees verder onder de afbeelding.
Toen Peter III tot tsaar van Rusland in 1761 gekroond werd, na het overlijden van tsarina Elisabeth, regeerde hij zes maanden. Peter III maakte zich niet populair als tsaar: hij voerde oorlog tegen de Pruisische keizer Frederik de Grote, had minnaressen en was vaak dronken. In het halve jaar dat haar echtgenoot op de troon zat, nam Catharina de tijd om het hof aan haar kant te krijgen. Ze plande al jaren een coup. Op 9 juni 1762 was het dan zover. Op die dag werd Catharina tijdens een diner zó beledigd door haar man – hij noemde haar een idioot en wilde haar gevangen nemen – dat het voor haar duidelijk was: het moest nu gebeuren. Met de militaire hulp van Grigori Orlov, tevens de beruchte vader van een van haar buitenechtelijke kinderen, kon ze op 27 juni 1762 haar echtgenoot van de troon stoten.
Lees verder onder de afbeelding.
Peter III werd gevangengezet in het westen van Rusland, waar hij later overleed. Rondom zijn overlijden zijn veel vragen: sommigen beweren dat hij een natuurlijke dood gestorven is, terwijl er veel bewijs is dat wijst op een moord.
Tekst gaat hieronder verder.
Catharina maakte van Rusland weer een belangrijk land. Ze zorgde ervoor dat Sint-Petersburg opnieuw een moderne stad werd en liet de Krim veroveren op de Turken. Ook zorgde ze ervoor dat haar minnaar en tevens beruchte vader van haar vierde kind, Stanislaus Anton Poniatowski, op de Poolse troon terechtkwam. Zo creëerde ze draagvlak voor haar politieke functie, want als vrouw was je in die tijd als belangrijk figuur al helemaal nooit zeker van je leven.
Lees verder onder de foto.
Tijdens haar huwelijk verdiepte Catharina de Grote zich steeds meer in de werken van Voltaire. Ze was zelfs zo’n voorstander van zijn verlichte ideeën dat ze ruim vijftien jaar via brieven contact met hem onderhield. Catharina streefde naar gelijkheid in Rusland, maar werd door de adel tegengehouden. Hierover uitte ze haar frustratie in brieven aan de Franse filosoof. De filosoof noemde haar ‘de Ster van het Noorden’. Over het algemeen was Catharina een verlichte vorst, al waren haar ideeën van de Verlichting vooral praktisch en vaak minder belangrijk dan het behouden van haar absolute macht.
Lees verder onder de afbeelding.
Om bewondering vanuit het buitenland te krijgen, richtte Catharina het kunstmuseum de Hermitage in Sint-Petersburg op. Ze kocht veel kunst in het buitenland, zodat ze ook buiten Rusland een hoge status zou krijgen. Inmiddels is het museum uitgegroeid tot een van de grootste musea ter wereld.
Lees verder onder de foto.
In november 1796 liep het echter dramatisch af voor Catharina. Ze kreeg een beroerte en werd niet meer wakker. Haar zoon Pavel trad aan als tsaar Paul I. Ze omschreef zichzelf als volgt in haar grafschrift.
Catharina de Grote
Na de bestijging van de Russische troon wenste ze goed te doen en probeerde ze haar onderdanen geluk, vrijheid en bezit te verschaffen. Ze vergaf makkelijk en koesterde jegens niemand haat. Ze was vergevingsgezind, makkelijk in de omgang, vrolijk van aard, met een republikeinse ziel en een goed hart, en ze had vrienden. Het werken viel haar makkelijk, ze hield van kunst en was graag onder de mensen.
De tsarina heeft dus veel gehad op de Russische geschiedenis en de macht van het land wereldwijd. Dit alles leidde tot de naam: Catharina de Grote. Want een groot vorstin, dat was ze zeker.
Beeld: ANP
