Coks Donders over de historische ge­beur­te­nis­sen van 2025: 'De geschiedenis herhaalde zich'

#1 Staatsbezoek Suriname

In december deed het koningspaar Suriname aan voor een staatsbezoek. Een staatsbezoek dat zeker historisch te noemen is, zo vertelt historicus Coks Donders ons. "Het was bijzonder vanwege de timing." Het land vierde vlak voor de komst van onze koning en koningin namelijk 50 jaar onafhankelijkheid. "Daarnaast is het natuurlijk ook relatief rap nadat er al eerder excuses zijn gemaakt door Mark Rutte toen nog voor het slavernijverleden. Suriname speelt natuurlijk een hele grote rol in in ons slavernijverleden", duidt Coks. "Of je nu wil of niet, we hebben een gedeeld verleden waar ook nog een grote zwarte bladzijde in zit. Hij zei het ook hè: 'Tijdens ons bezoek gaan we de geschiedenis niet uit de weg, ook niet de pijnlijke elementen daarin, zoals de slavernij.' En dat is toch wel iets wat Willem-Alexander heel erg siert."

Lees verder onder de video.

Koning Willem-Alexander is volgens Coks ook een soort historicus. "Hij begrijpt als geen ander dat de zwarte kant van de geschiedenis er ook mag zijn, dat die er ook toe doet en dat we die eigenlijk onder ogen moeten komen als we de gehele geschiedenis willen zien met elkaar. Het was niet alleen maar pracht en praal, het was ook kommer en kwel." Volgens de historicus heeft het staatsbezoek aan Suriname een positief effect gehad op het imago van het koningspaar. "Ik kan me ook voorstellen dat Surinamers zich ook juist eens een beetje in de steek gelaten voelden door Nederland. Dat ze juist ook misschien wel hulp wilden of een soort blijk van erkenning verlangde van ons als Nederland en zeker van van het koningspaar. Dus juist dat Willem-Alexander en Máxima erheen gegaan zijn, de geschiedenis onder ogen gekomen zijn, ook de potentie van het land zien."

#2 Eerste solo-optreden van prinses Amalia

Prinses Amalia beleefde in februari 2025 al een hoogtepunt. "Haar eerste solo-optreden was het dopen van een schip. En wat daar wel mooi aan was, was dat dit voor prinses Beatrix ook haar eerste solo-optreden was. De geschiedenis herhaalde zich gewoon." Coks vertelt daarbij dat ze regelmatig de vraag krijgt wat voor een koningin Amalia later zou worden. "Daar wordt dan toch heel vaak aan gerefereerd dat zij een bepaalde statigheid heeft van zichzelf, maar die ook wil uitoefenen zoals Beatrix. Dus wat dat betreft is het natuurlijk ook wel mooi dat ze in de voetsporen van haar grootmoeder is getreden en dat is haar eerste soloactiviteit ook het dopen van een schip was."

Lees verder onder de foto's.

#3 Staatsbezoek aan Kenia

Er was nog een staatsbezoek in 2025 die de geschiedenisboeken in mag, zo stelt Coks Donders. "Dat bezoek lag gevoelig omdat de situatie in Kenia op dit moment niet veilig is. De president van Kenia, William Ruto, is geen onbekende van het internationaal strafhof. De situatie is daar heel erg instabiel. Je moet je dan dus afvragen of je naar een land wil gaan met een omstreden president en waar de situatie ook nog eens zo onveilig is." Maar het koningspaar ging, ondanks de kritiek. "Het koningspaar zei juist: 'We gaan daarheen om het ook aandacht te geven.' Ze hebben een gesprek met jongeren gehad die het moeilijk hebben in het land." Het heeft wel effect gehad, verklaart de historicus. "Want laten we heel eerlijk wezen, hadden wij het hier anders nu over de omstandigheden en de mensenrechten in Kenia gehad als ons koningspaar er niet heen gegaan zou zijn? Ik denk dat het wel echt zo is dat dat de koning en koningin daarmee wel de situatie in Kenia, in ieder geval voor ons als Nederlanders, op de kaart heeft gezet."

Lees verder onder de video.

#4 Staatsbezoek aan Tsjechië

Een ander staatsbezoek bleef Coks ook bij. "Ik denk aan het staatsbezoek aan Tsjechië waar koningin Máxima gewoon alleen achterbleef halverwege. Het was een beetje onwennig, ondanks dat we Máxima natuurlijk vaker solo dingen zien doen. Ook dingen die van groot belang zijn, zelfs internationaal zoals de Verenigde Naties. Maar in deze context was het gewoon heel erg vreemd." Daarbij geeft Coks aan dat het niet de bedoeling was. "De koning en koningin gingen samen naar Tsjechië, alleen toen viel er eens een kabinet in Nederland." Hierdoor moest de koning terugkeren en maakte de koningin het staatsbezoek in haar eentje af.

Lees verder onder de video.

#5 VN-werk in New York

"2025 was voor prinses Amalia ook het jaar dat zij voor het eerst het VN-werk ging bekijken van haar moeder", vertelt Coks Donders. "Dat vond ik zeker ook een hoogtepunt en dat moet voor haar denk ik ook wel een hoogtepunt zijn geweest. Dat is voor haar als toekomstig vorstin heel interessant, maar ook met de achtergrond en de studie die ze nu aan het doen is. Ik denk dat al haar studiegenoten heel jaloers hebben toegekeken hoe zij gewoon gesprekken kon voeren met presidenten en andere regeringsleiders."

Lees verder onder de foto's.

#6 In haar eentje naar Madrid

Prinses Amalia vertrok vervolgens in 2025 ook alleen naar Madrid. "Dat had een bijzondere reden", vertelt de historicus ons. "We weten allemaal nog dat zij bedreigd werd vanuit het criminele circuit en dat zij haar studie echt alleen vanuit huis kon volgen. Later bleek dat zij ook een tijd in Madrid is geweest in die periode. Dat zij zó beveiligd werd dat zij daar een enigszins normaal leven kon leiden. Überhaupt natuurlijk omdat ze door de Spanjaarden minder herkend zal worden op straat dan door ons, maar ook omdat het daar voor haar veiliger was. En ja, wat is er dan mooier dan dat je eerste buitenlandse reis alleen daarheen kan maken om het Spaanse volk en de Spaanse koning ook te bedanken voor de gastvrijheid? En dat heeft ze ook subliem gedaan met de tulpen die daar onthuld werden. Een stukje Nederland laat ze daarmee permanent achter in Madrid. En ook daar leek het net alsof ze dat al tientallen jaren deed", besluit de historicus.

Beeld: ANP