De laatste jaren van prins Claus
Achtergrond
Leestijd: 5 minDoor Renée Prenger
Achtergrond
Leestijd: 5 minDoor Renée Prenger
Sinds de jaren tachtig leed prins Claus aan depressies. In 1987 werd de ziekte van Parkinson bij hem vastgesteld en in 1998 hoorde hij dat hij prostaatkanker had. De laatste twintig jaar van zijn leven kampte de man van prinses Beatrix met veel gezondheidsproblemen. Hoe zagen de laatste jaren van prins Claus eruit?
In 1982 werd voor het eerst duidelijk dat prins Claus leed aan een depressie. Hij werd voor ‘verschijnselen van oververmoeidheid’ opgenomen in het Sint Radboudziekenhuis in Nijmegen, maar in oktober werd de ziekte zo erg dat hij moest worden opgenomen in een psychiatrische kliniek in Bazel, Zwitserland. Tegen alle adviezen in vergezelde hij zijn echtgenote dat jaar nog op een uitgaand staatsbezoek naar het Verenigd Koninkrijk. Maar bij terugkomst moest hij terugkeren naar de kliniek. Even later werd zijn behandeling afgerond in Breda. Op Koninginnedag 1983 was Claus voor het eerst de grote afwezige.
Lees verder onder de foto.
De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) was opvallend openhartig over de ziekte van prins Claus. "Verstoppen is niet mogelijk in zo’n toestand als waarin ik me toen bevond. En dan is het beter om meteen duidelijk te zeggen wat het is en er niet omheen te draaien", blikte hij later terug. "Je moest toch rekenen op een vrij lange periode en dan kun je beter eerlijk zeggen waar de problemen liggen, dan is het tenminste ook bespreekbaar", vulde toenmalig koningin Beatrix aan. "Ik wilde duidelijk maken dat wij ook maar gewone mensen zijn, dat die dingen ook bij ons kunnen gebeuren. Dan ontstaat er ook iets van verbondenheid waarmee de mensen die hetzelfde hebben zich kunnen identificeren met anderen." Beatrix: "Je bent dan ook aanspreekbaarder voor andere mensen die verdriet hebben en die ook moeilijke tijden meemaken."
Prins Claus
Het is verschrikkelijk. Voor mij was het de allerergste periode in mijn leven.
De prins omschreef zijn depressies als "zielpijn". "Het is verschrikkelijk. Voor mij was het de allerergste periode in mijn leven", aldus prins Claus in 1986. In 1990 gaf de prins aan dat het beter met hem ging, al had het hem wel veranderd: "Je bent nooit meer dezelfde die je was vóór die ziekte." In 1991 werd hij echter opnieuw opgenomen in het ziekenhuis voor zijn depressies. De prins was dan ook niet aanwezig op Prinsjesdag dat jaar.
n 1991 meldde de RVD dat bij prins Claus in 1987 de ziekte van Parkinson was vastgesteld. De aandoening en de medicatie hadden merkbare gevolgen: hij bewoog steeds strammer en kreeg toenemende moeite met lopen en spreken. In 1998 kreeg hij daarnaast de diagnose prostaatkanker. Na een operatie volgden bestralingen om de ziekte te bestrijden, maar die leidden tot schade aan zijn urinewegen en darmen. In 2000 werden drains in zijn linkernier geplaatst; een jaar later werd de nier volledig verwijderd. Koningin Beatrix was tijdens de operatie op de Antillen. Over zijn gezondheid zei ze destijds: "Slecht, eh... ik bedoel stabiel, maar al langere tijd niet goed".
Lees verder onder de foto.
Ondanks zijn broze gezondheid werd hij niet cynisch. Hans van Mierlo, voormalig vicepremier, zei na zijn overlijden over de prins: "Hij was niet tragisch. Hij had de vrolijkheid van een Italiaan die weet dat alles toch hopeloos is." In maart 2001 belandde hij opnieuw in het ziekenhuis, dit keer met een longembolie en hartritmestoornissen. Ook onderging Claus een staaroperatie. In juli 2002 werd hij opgenomen met een ernstige luchtweginfectie. Hij mocht twee weken even naar huis, maar moest al snel opnieuw worden opgenomen. De RVD sprak toen al van een "zorgelijke situatie". Hij kreeg op 9 augustus – na korte tijd op de intensivecareafdeling te hebben gelegen – een pacemaker.
Tekst gaat hieronder verder.
Op 7 oktober 2002 werd Nederland opgeschrikt door een overlijdensbericht. "Met grote droefheid geef ik kennis dat mijn geliefde echtgenoot gisteren vredig is gestorven. Mijn familie en ik voelen ons gesterkt door de gedachte dat velen dit grote verdriet met ons delen." Prins Claus overleed op 6 oktober 2002 om zeven uur 's avonds, op 76-jarige leeftijd. Hij stierf in het bijzijn van zijn vrouw en kinderen. Een dag na zijn overlijden werd zijn lichaam overgebracht naar Paleis Huis ten Bosch; zijn zoons begeleidden de lijkwagen. In strikte beslotenheid namen vrienden en familie afscheid van de prins. Op 15 oktober 2002 werd hij na een kerkdienst bijgezet in de Koninklijke Grafkelder in Delft.
Prins Claus
In mijn jonge jaren, wist ik niet waar ik bij hoorde. Maar nu hoor ik bij hen.
Huub Oosterhuis, een bevriende theoloog en dichter, zei op zijn uitvaart: "Hem overkwam het meest verschrikkelijke dat een mens kan overkomen", zei hij in 1986. "En daarna overkwam het hem weer en volgde de afbraak van zijn lichaam en van zijn spraakvermogen. Dat alles heeft hem, zelfs in de zwaarste maanden, niet tot een bitter en cynisch mens gemaakt, en niet zielig. Alsof er iets was wat er tegen opwoog, iets wat sterker was dan de pijn. Dat was zijn gehechtheid aan het leven en zijn onvoorwaardelijke verbondenheid met u, zijn vrouw, en met jullie, zijn kinderen."
Lees verder onder de foto's.
Oosterhuis noemde een voorbeeld van Koninginnedag dat jaar, waarop prins Claus en Oosterhuis samen naar de televisie keken. "Hij zei: 'Moet je ze zien. Ze doen het goed! En daar stond ik'", wees hij. "'Dat was mijn plaats, naast haar.' Hij straalde. 'In mijn jonge jaren,' zei hij, 'wist ik niet waar ik nu eigenlijk bij hoorde: bij Duitsland, bij Afrika, en toen kwam Nederland er ook nog bij. Maar nu hoor ik bij hen.'"
Beeld: ANP
