De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Zó werd en wordt de koninklijke trein gebruikt: vroeger en nu
Royals en de trein
Leestijd: 4 minDoor Arie Benschop
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Royals en de trein
Leestijd: 4 minDoor Arie Benschop
De koning en koningin gebruiken voor de meeste bezoeken de auto. In het verleden reisden leden van het Koninklijk Huis naast de auto en het vliegtuig ook regelmatig met de koninklijke trein. Inmiddels staat deze trein opgesteld in het Spoorwegmuseum in Utrecht, waar je de rijtuigen kunt bewonderen. In dit artikel duiken we in de geschiedenis en het gebruik van de koninklijke trein.
De koninklijke trein is een speciaal treinstel dat de Nederlandse koninklijke familie jarenlang gebruikte voor reizen in eigen land. Het treinstel bestaat uit één koninklijk rijtuig en twee begeleidingsrijtuigen. Het koninklijke rijtuig heet SR-10 en is gemaakt van een omgebouwd intercityrijtuig. De trein werd vooral gebruikt voor officiële bezoeken en reizen naar wintersportbestemmingen.
Lees verder onder foto's.
In 1864 nam het Nederlandse Koninklijk Huis de eerste officiële koninklijke trein in gebruik. Het ging om een speciaal gebouwd salonrijtuig voor Anna Paulowna. Ruim twintig jaar eerder, in 1839, reed de eerste trein in Nederland tussen Amsterdam en Haarlem. Ook aan deze eerste treinrit zat een koninklijk tintje, al ging het niet om een koninklijk rijtuig. Koning Willem I had zich persoonlijk ingezet voor deze treinverbinding. Zo stelde hij zijn privévermogen garant voor de aanleg van het spoorwegnet.
Tekst gaat hieronder verder.

We maken een kleine sprong in de tijd naar 1903. In dat jaar kreeg koningin Wilhelmina een nieuwe koninklijke trein. Deze bestond uit meerdere rijtuigen: een salonrijtuig, een bagagewagen en een keukenwagen. De trein bleef tot 1940 in gebruik. Na de Tweede Wereldoorlog werden de rijtuigen vanwege oorlogsschade niet meer als koninklijke trein ingezet. Ze kregen een andere bestemming en werden dienstwagens. Er zijn ook beelden van verwoeste rijtuigen. Deze werden tijdens de spoorwegstaking van 1944 door de Duitsers weggevoerd en volledig vernield.
Lees verder onder de foto's.
Na de oorlog kwam er opnieuw een koninklijke trein. Vanaf januari 1948 kon koningin Wilhelmina weer over een eigen rijtuig beschikken, met een bijbehorend bagagerijtuig. In de jaren daarna kwamen er extra salonrijtuigen bij: een voor prins-gemaal Bernhard en de vier prinsessen en een voor de dan koningin Juliana. Dat laatste rijtuig werd in 1955 toegevoegd.
Sommige van deze rijtuigen gingen later buiten dienst. Na het aantreden van koningin Beatrix in 1980 werden de oudere rijtuigen vervangen. In 1993 kwam er een nieuw salonrijtuig bij. Dit rijtuig ontstond doordat een bestaand rijtuig in 1992 en 1993 werd omgebouwd tot koninklijk rijtuig. Binnen bevinden zich onder meer twee slaapkamers, een salon met een grote tafel en zitplaatsen, een keuken en een kleine slaapkamer voor het personeel. Het rijtuig kreeg ook extra voorzieningen, zoals airconditioning en een dieselaggregaat. Deze zijn aan de buitenkant grotendeels aan het zicht onttrokken.
Tekst gaat hieronder verder.

De koninklijke trein is de afgelopen jaren verschillende keren gebruikt voor officiële gelegenheden. Zo werd de trein op 6 december 2012 ingezet bij de opening van de Hanzelijn. In februari 2013 reisden kroonprins Willem-Alexander, prinses Máxima en hun kinderen met de trein naar hun wintersportvakantie in Lech. Op Koningsdag 2017 reisde het koninklijk gezin per trein naar Tilburg.
Lees verder onder de foto's.
In 2023 werd de koninklijke trein nog gebruikt tijdens het staatsbezoek aan België, van 20 tot en met 22 juni. Volgens de planning was dit de laatste keer dat een Nederlandse koninklijke trein werd ingezet. Het is de bedoeling dat er geen nieuwe koninklijke trein komt en dat de koninklijke familie voortaan met reguliere treinen reist.
Een jaar later kreeg het koninklijke rijtuig een nieuwe bestemming: het werd opgenomen in de collectie van het Spoorwegmuseum. Ook oudere koninklijke rijtuigen, zoals die van prins Bernhard en prinses Beatrix, gingen eerder al naar het museum. Ze zijn daar eveneens te zien.
Beeld: ANP
