Het koningshuis dat twee keer verdween én weer terugkwam: de Spaanse monarchie
Historie
Leestijd: 4 minDoor Arie Benschop
Historie
Leestijd: 4 minDoor Arie Benschop
Spanje heeft al honderden jaren een koningshuis. Toch waren er twee momenten waarop dat koningshuis verdween en er een republiek voor in de plaats kwam. In dit artikel lees je wat er gebeurde.
Voor het begin van de monarchie gaan we terug naar de vorming van het Spaanse Rijk aan het einde van de vijftiende eeuw. Toen werden de koninkrijken Aragón en Castilië verenigd, waarmee Spanje een grote wereldmacht werd. Onder keizer Karel V breidde het rijk zich in de zestiende eeuw verder uit, onder meer met delen van Italië en de Nederlanden. In Nederland is deze periode vooral bekend door de Tachtigjarige Oorlog (1568–1648).
De huidige koning van Spanje, koning Felipe, is van het Huis Bourbon. De eerste koningen van Spanje hoorden niet bij het Huis Bourbon, maar waren Habsburgers. In de 17e eeuw stierf de Habsburgse dynastie uit aangezien er geen nakomelingen waren en namen de Bourbons het over, met Filips V als eerste koning van het Huis Bourbon in 1700. Het Huis Bourbon regeert tot de dag van vandaag in Spanje, op twee onderbrekingen na.
Lees verder onder de afbeelding.
Voor de eerste onderbreking nemen we een sprong in de tijd. Na de eenwording van Spanje zoals we het nu kennen werd in 1870 Amadeus I koning van Spanje. Hij was van Italiaanse komaf, van het Huis van Savoye. In die tijd waren er veel opstanden van republikeinen en na een aanslag op zijn leven in 1873 besloot hij afstand te doen van de troon. Hij vond Spanje een "onregeerbaar volk" en vertrok weer naar Italië. Na zijn aftreden riep het Spaanse parlement op 11 februari 1873 de republiek uit. Het bleef onrustig in het land en uiteindelijk sprak in 1874 een belangrijke generaal zijn steun uit voor koning Alfons XII van het huis Bourbon. Hiermee werd de Bourbon dynastie hersteld.
Lees verder onder de afbeelding.
Het Huis Bourbon kwam weer aan de macht tot 1931. In dat jaar kwamen er verkiezingen in Spanje waarbij de republikeinen en socialisten een grote overwinning haalden. Samen vormden zij de Voorlopige Republikeinse Regering. Hoe kan het dat deze republikeinen zo'n meerderheid kregen? Het volk was teleurgesteld in de monarchie. Koning Alfons XIII (1886-1931) was namelijk bevriend met de omstreden kolonel Primo de Rivera en noemde hem "mijn Mussolini". Dit viel bij veel mensen slecht. Het volk ging in 1930 de straat op en eiste zijn aftreden. Hij verliet Spanje, maar deed geen afstand van de troon. Tien jaar later overleed hij in ballingschap.
Lees verder onder de foto.
De overgang naar een Republiek ging niet zonder slag of stoot en in 1936 brak een burgeroorlog uit. In 1939 won generaal Francisco Franco de oorlog. Hij besloot dat Spanje weer een monarchie moest worden en wees de kleinzoon van Alfons XIII aan als nieuwe koning. Dat werd vanaf 1975 koning Juan Carlos I. Hij kon het goed vinden met dictator Franco. Maar in tegenstelling tot dictator Franco koos hij voor democratisering van Spanje toen hij aan de macht kwam.
Lees verder onder de foto.
Ondanks dat de Bourbons dus al weer enkele decennia terug in het zadel zijn, is de monarchie niet onomstreden in Spanje. Zo verblijft koning Juan Carlos in zelfopgelegde ballingschap in Abu Dhabi en is de relatie met zijn zoon Felipe gespannen. Onder de Spaanse bevolking groeit de steun voor de monarchie koning Felipe de laatste jaren weer. Dit komt volgens sommige koningshuisdeskundigen vooral door de manier waarop hij de schandalen in de familie heeft aangepakt.
Koning Juan Carlos wil weer een "harmonieuze relatie" met zoon Felipe
Beeld: ANP
