Maandag kleurt Nederland weer oranje voor de verjaardag van koning Willem-Alexander. Maar vóór Koningsdag was er Koninginnedag. Hoe werd de nationale feestdag gevierd en wat zijn de meest memorabele momenten? Simone Lamain, royaltydeskundige, vertelt het aan ons.
Op het moment dat prinses Wilhelmina koningin werd in 1890, veranderde Prinsessedag in Koninginnedag. De eerste editie van Koninginnedag werd echter pas een jaar later gevierd, in 1891. De feestdag viel op de laatste dag van de zomervakantie, waardoor het meer een kinderfeest werd. Na een periode van ziekte voor Wilhelmina groeide Koninginnedag in 1902 pas uit tot een echt volksfeest.
Lees verder onder de foto.
Koningin Wilhelmina op Koninginnedag (1938).
Defilé voor koningin Juliana
Haar dochter, koningin Juliana, hield erg van de feestdag en veranderde het van 31 augustus naar haar eigen verjaardag, 30 april. Vanaf 1949 was er de mogelijkheid voor het volk om langs te gaan bij Paleis Soestdijk voor een defilé op de verjaardag van de koningin. Simone vertelt: "Juliana vond het een heel mooi iets dat het volk langskwam op haar verjaardag." De koninklijke familie stond dan op het bordes om bloemen en cadeaus te ontvangen van het Nederlandse volk. De dag werd een officiële, vrije dag die in het teken stond van saamhorigheid. De traditie werd vanaf de jaren '50 zelfs uitgezonden op televisie.
Lees verder onder de foto's.
Koningin Juliana op Koninginnedag (1961).
Juliana met familie op het bordes in Paleis Soestdijk (1964).
In de jaren '70 verschenen er ook steeds meer prinsen en prinsessen op het bordes van Paleis Soestdijk, want de familie breidde zich uit. "Prins Friso had ontdekt dat je propjes kon schieten op de journalisten. De prinsjes deden dat heel vrolijk tot hun ouders dat in het zicht kregen." In 1980 vond de laatste editie onder koningin Juliana plaats.
Toen Beatrix koningin werd, op 30 april 1980, vertelde ze in haar inhuldigingstoespraak dat Koninginnedag op dezelfde dag gevierd zou blijven worden. De royaltydeskundige legt uit: "Het is denk ik een combinatie van praktische motieven, zoals de kou op haar eigen verjaardag. Maar het was ook een dankbaarheidsuiting aan haar moeder." Wél pakt koningin Beatrix de feestdag anders aan. In plaats van dat de mensen naar haar kwamen, ging ze naar de mensen toe. Zo bezocht Beatrix ieder jaar één of twee gemeenten om daar Koninginnedag te vieren.
Lees verder onder de foto's.
De eerste Koninginnedag met koningin Beatrix (1981).
De koninklijke familie in Veere en Breda.
Verrassingsbezoek
In 1988 verscheen koningin Beatrix na een dag in Kampen en Genemuiden in de Amsterdamse Jordaan. "Dit was iets wat buiten medeweten van de toenmalig minister-president Lubbers met de burgemeester van Amsterdam was afgesproken. Beatrix liep gewoon tussen de mensen door en werd zelfs gekust door een lokale bewoner. Het was een heel warm ontvangst", zegt Simone.
Lees verder onder de foto.
De koningin bij haar verrassingsbezoek in de Jordaan (1988).
Koninginnedag eindigt in een drama
2009 was het jaar waarin de 100ste geboortedag van wijlen koningin Juliana centraal zou staan. De Koninginnedag in Apeldoorn werd een dag met een zwart randje. "In plaats van een groot feest eindigde de dag in een grote desillusie. Het was de eerste keer dat een Koninginnedag zo werd verstoord. Ik denk dat iedereen zich de toespraak, beginnend met de diepe zucht van de koningin, nog herinnert", legt Simone uit. Koningin Beatrix noemde de dag destijds "een vreselijk drama" en sprak haar medeleven uit naar de slachtoffers en hun naasten.
Lees verder onder de foto's.
Het begon als een mooie dag (2009).
De bus met de koninklijke familie na het drama.
Hedendaagse Koningsdag
Nu kennen we Koningsdag als een dag vol spellen en gezelligheid, waarin een stad zich aan de koninklijke familie kan presenteren. De datum is sindsdien weer veranderd in de verjaardag van de koning, namelijk 27 april. "Het past heel goed in de gelijkheidstraditie van Nederland. De koninklijke familie gaat naar een plaats toe en doet gewoon mee hoe er in die plaats Koningsdag wordt gevierd. Je ziet hoe fanatiek de Oranjes daaraan meedoen. De dochters van de koning krijgen ook een steeds grotere rol. Daarin zie je de toekomst van de monarchie", aldus Simone.
De eerste Koningsdag in 2014.
De koninklijke familie tijdens Koningsdag (2025).
Koning Willem-Alexander aan het voetballen.
Vorig jaar was het feestelijke evenement in Doetinchem.
