Op deze manier koos het Noorse volk voor de monarchie én voor een eigen koning
Historie
Leestijd: 4 minDoor Arie Benschop
Historie
Leestijd: 4 minDoor Arie Benschop
Dit weekend is het feest in Noorwegen: de Noren vieren de ondertekening van de Noorse Grondwet in 1814. Een goede reden om eens te duiken in de ontstaansgeschiedenis van de monarchie zoals we die vandaag de dag in Noorwegen kennen.
Voor dit verhaal gaan we terug naar de tijd dat Noorwegen nog deel uitmaakte van de Unie tussen Zweden en Noorwegen, die bestond van 1814 tot 1905. Noorwegen had in 1814 al geprobeerd onafhankelijk te worden, maar dat mislukte. Karel XIII werd dat jaar koning van Noorwegen en de unie bleef bestaan tot het begin van de vorige eeuw. Conflicten tussen Zweden en Noorwegen maakten in 1905 een einde aan de unie, waardoor Noorwegen zelfstandig verderging.
Lees verder onder de foto.
De overgang naar zelfstandigheid verliep zonder bloedvergieten, wat in die tijd best bijzonder was. Ook het referendum van 1905 was bijzonder. De Noorse bevolking kreeg toen de vraag voorgelegd of het land onafhankelijk moest worden. Alleen mannen hadden op dat moment kiesrecht. Slechts 184 mannen stemden tegen, 368.392 mannen stemden voor. Noorwegen had daarna de smaak te pakken en organiseerde nog een referendum: moest het land een republiek worden of een monarchie? Bijna 80 procent stemde voor de monarchie: een overtuigende meerderheid voor de monarchie als staatsvorm.
Tekst gaat hieronder verder.
Het jonge, zelfstandige land wilde niet onderdoen voor andere landen. Daarom moest de nieuwe koning een baken van stabiliteit zijn en Noorwegen aanzien geven. Het Noorse parlement ging op zoek naar een geschikte kandidaat. Een Zweedse prins viel al snel af: dat lag, door de recente geschiedenis, te gevoelig. De ideale kandidaat vonden ze in prins Karel van Denemarken. Waarom viel de keuze op hem?
Lees verder onder de foto.
De keuze van Noorwegen viel op Karel omdat Denemarken nu eenmaal niet ver weg is van Noorwegen en een Scandinavische prins vertrouwd zou voelen. Maar misschien nog wel belangrijker was zijn echtgenote. Karel was getrouwd met prinses Maud, de dochter van koning Edward VII en koningin Alexandra van het Verenigd Koninkrijk. Daarmee was er een directe lijn tussen Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk, dat in die tijd tot de machtigste landen op aarde behoorde. Bovendien had Karel al een zoon, Alexander, waardoor de opvolging meteen was veiliggesteld.
Tekst gaat hieronder verder.
Op 27 juni organiseert Blauw Bloed een ontmoetingsdag met lezingen van o.a. Josine Droogendijk en workshops van Berry Rutjes en Jan Jaap van Weering. Geef je snel op via de link.
Prins Karel zei niet meteen ja toen hij het verzoek kreeg om koning van Noorwegen te worden. Hij wilde dat het Noorse volk zich eerst zou uitspreken voor de monarchie, zodat er duidelijke steun was. Daarom kwam er in 1905 een referendum. Zoals eerder al gezegd stemde bijna 80 procent voor een monarchie. Daarmee had Noorwegen meteen een nieuwe koning. Het was een slimme zet, want zo maakte hij de monarchie vanaf dag één legitiem.
Lees verder onder de foto.
Prins Karel werd koning Haakon VII. Met die naam verwees hij naar de middeleeuwse Noorse koningen die ook Haakon heetten. Door zich Haakon VII te noemen, suggereerde hij de opvolger te zijn van deze koningen, terwijl zijn koningschap eigenlijk een nieuwe start was voor Noorwegen. Zijn zoon Alexander kreeg de naam Olaf. Hij zou later koning Olaf V worden, de vader van de huidige koning Harald V van Noorwegen.
Tekst gaat hieronder verder.
Op 22 juni 1906 werd koning Haakon VII gekroond in de domkerk van Trondheim. Hij bleef koning tot zijn dood in 1957. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij een belangrijk symbool voor het Noorse verzet. In die jaren leidde hij de regering vanuit Londen, waar hij in ballingschap leefde. In de jaren na Haakon VII is de Noorse monarchie relatief stabiel gebleven en is de steun ervoor vaak groot. Zo nam de steun voor het Noorse koningshuis het afgelopen jaar nog toe, ondanks de onrust aan het hof.
Tekst gaat hieronder verder.
In 1954 bezocht koning Haakon Nederland. In augustus van dat jaar bezocht hij het Zeeuwse dorp Stavenisse, dat een jaar eerder zwaar had geleden onder de Watersnoodramp. Een van de belangrijkste straten in het dorp werd naar aanleiding van dit bezoek vernoemd naar koning Haakon en heette sindsdien de Koning Haakonstraat.
Beeld: ANP
