De Orde van Oranje-Nassau: het verhaal achter het lintje
Achtergrond
Leestijd: 4 minDoor Anna Tiemens
Achtergrond
Leestijd: 4 minDoor Anna Tiemens
Je hoort het wel eens in het nieuws, mensen die een lintje krijgen voor het goede werk wat ze verrichten. Deze koninklijke onderscheiding maakt deel uit van de Orde van Oranje-Nassau. Maar wat is deze Nederlandse ridderorde nu eigenlijk?
De Orde van de Oranje-Nassau bestaat al sinds 1892. Het is een koninklijke onderscheiding voor personen die zich inzetten voor de samenleving, de staat of het Koninklijk Huis. Denk bijvoorbeeld aan vrijwilligers die zich hard maken voor jongeren, sport of vluchtelingen. Daarnaast heb je ook recht op een koninklijke onderscheiding als je in jouw werk bijzondere prestaties levert ten opzichte van beroepsgenoten. De onderscheiding komt vaak in de vorm van een lintje en die krijg je dan ook niet zomaar.
Lees verder onder de foto.
De Orde van Oranje-Nassau komt in verschillende vormen en bestaat uit zes graden (van laag naar hoog): Lid, Ridder, Officier, Commandeur, Grootofficier en Ridder Grootkruis. Het lint is oranje van kleur tussen twee strepen van Nassaublauw. De vier hoogste graden zijn van goud, de twee laagste graden van zilver. Het meest voorkomende lintje is dat van Lid in de Orde van Oranje-Nassau. In 2020 was dit 87% van alle onderscheidingen. Het lintje is voor vrijwilligers die op lokaal niveau veel betekenen. Denk hierbij aan buurtactivisten of mantelzorgers. Daarna is de Ridder in de Orde van Oranje-Nassau het meest voorkomende lintje. Hierbij gaat het vaak om een regionale of landelijke betekenis. Zo is Humberto Tan Ridder in de Orde van Oranje-Nassau voor zijn inzet als ambassadeur voor verschillende goede doelen.
Lees verder onder de foto's.
Hoewel de officiële naam Orde van Oranje-Nassau pas in 1892 ontstaat, gaat het belonen van burgers met een lintje al terug naar 1841. Koning Willem II, die ook Groothertog van Luxemburg was, stelde namelijk de Orde van de Eikenkroon in om Nederlandse burgers te onderscheiden. De Nederlandse regering kon hierbij niet burgers benoemen, maar ze wel voordragen bij de koning. Na de dood van de koning werd zijn dochter Wilhelmina geen Groothertogin van Luxemburg en dit betekende het einde van het benoemen van de Nederlandse burgers met de Orde van de Eikenkroon. Op 4 april 1892 ontstond de Orde van Oranje-Nassau door de Nederlandse regering om zo alsnog Nederlandse burgers te blijven belonen. Hierbij kwamen ook eremedailles in goud, zilver en brons. Deze schafte de regering later af, maar voegde er een zesde graad bij.
Lees verder onder de foto.
Maar wat is nu eigenlijk de rol van onze koning bij het uitdelen van de lintjes? De koning is de Grootmeester van de Orde van Oranje-Nassau, wat inhoudt dat hij aan het hoofd staat van de Nederlandse ridderorden. De onderscheidingen worden formeel in zijn naam gedaan. Koning Willem-Alexander ondertekent dan ook de onderscheidingen. De meeste lintjes worden echter door burgemeesters of in uitzonderlijke gevallen door de Commissaris van de Koning of een minister uitgereikt. Dit wordt als 'Zijne Majesteit de Koning' op de oorkonde benoemd.
Lees verder onder de foto.
Iedereen mag een lintje aanvragen voor iemand die bijzondere dingen doet voor de Nederlandse samenleving. Dit gaat eerst via een aanvraag bij de gemeente, waar je officieel iemand kunt aandragen. De burgemeester bekijkt dan de aanvraag, geeft advies over of iemand het lintje verdient, over welk lintje het gaat en wanneer dat uitgereikt moet worden. Dit advies gaat naar de Commissaris van de Koning die ook een advies schrijft. Vervolgens gaat dit naar het Kapittel voor de Civiele Orde, een organisatie die vergadert over de aanvraag. Uiteindelijk neemt de minister het advies over en ondertekent niemand minder dan de koning zelf het Koninklijk Besluit. Als dit proces klaar is, reikt de burgemeester het lintje met de bijbehorende oorkonde uit.
De lintjesregen is de jaarlijkse uitreiking van koninklijke onderscheidingen die op de laatste werkdag voor Koningsdag plaatsvindt. Zo'n 3000 burgers ontvangen op die dag een lintje. De lintjesregen maakt onderdeel uit van een internationale traditie, waarbij er ook in andere landen onderscheidingen uitgereikt worden ter gelegenheid van de verjaardag van het staatshoofd. De traditie vindt zijn oorsprong halverwege de negentiende eeuw.
Beeld: ANP
